18/3 2010
πρόσφατα άρθρα

Διατροφή προ εγκυμοσύνης
print email Send to facebook Send to Google

diatrofh_pro_egymosynhs Δημοσίευση άρθρου στις 18/3/2010 στο περιοδικό Αν

Αν και πολύ βάρος δίδεται από τους ειδικούς, στις διατροφικές οδηγίες κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης και του θηλασμού, δεν γίνεται το ίδιο για τον ρόλο της διατροφής προ εγκυμοσύνης και συνήθως οι συμβουλές περιορίζονται στην διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους και στην αποχή από το κάπνισμα και το αλκοόλ. Ωστόσο η κατάσταση είναι πολύ πιο σύνθετη από αυτό.

Σωματικό βάρος προ εγκυμοσύνηςΤο σωματικό βάρος της γυναίκας πριν την εγκυμοσύνη έχει άμεση επίδραση στο βάρος του εμβρύου κατά τον τοκετό. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι ελλιποβαρείς γυναίκες είναι πιο πιθανό να γεννήσουν χαμηλότερου βάρους βρέφη, ακόμη και αν «πάρουν» τα ίδια κιλά κατά την εγκυμοσύνη με γυναίκες κανονικού βάρους. Από την άλλη πλευρά, οι υπέρβαρες γυναίκες, έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών κατά την εγκυμοσύνη όπως ο διαβήτης κύησης ή η υψηλή αρτηριακή πίεση. Επιπρόσθετα, τόσο το χαμηλό όσο και το υψηλό ποσοστό σωματικού λίπους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τα ορμονικά επίπεδα των γυναικών και κατ' επέκταση τη γυναικεία γονιμότητα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το ερευνητικό εύρημα ότι τα διάφορα χάπια βελτίωσης της γονιμότητας εμφανίζουν μειωμένη αποτελεσματικότητα σε εξαιρετικά ελλιποβαρή ή παχύσαρκα άτομα.

Διατροφικές απαιτήσεις προ εγκυμοσύνηςΠολλές γυναίκες δεν ακολουθούν ένα καλά ισορροπημένο τρόπο διατροφής πριν από μία εγκυμοσύνη με αποτέλεσμα να μην έχουν την κατάλληλη διατροφική κατάσταση που απαιτείται για να καλύψουν τις ανάγκες της εγκυμοσύνης και εν συνεχεία του θηλασμού. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δίδεται στην κάλυψη των αναγκών των κάτωθι θρεπτικών συστατικών:

Φυλλικό ΟξύΤο φυλλικό οξύ, ένα θρεπτικό συστατικό το οποίο βρίσκεται κυρίως στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, στους ξηρούς καρπούς, στα όσπρια, στα εσπεριδοειδή, στα «ενισχυμένα» δημητριακά πρωινού και σε συμπληρώματα διατροφής, μπορεί να βοηθήσει στην μείωση του κινδύνου για γεννητικές ανωμαλίες του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού (ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα) οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν μεταξύ άλλων σε ποικίλων τύπων παράλυση, ακράτεια και σε διανοητική καθυστέρηση.

Το φυλλικό οξύ είναι περισσότερο ευεργετικό στις πρώτες 28 ημέρες μετά την σύλληψη, όπου οι περισσότερες ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα εμφανίζονται. Δυστυχώς όμως, οι περισσότερες γυναίκες δεν συνειδητοποιούν ότι είναι έγκυες πριν τις πρώτες 28 ημέρες. Συνεπώς, η πρόσληψη επαρκούς ποσότητας φυλλικού οξέος θα πρέπει να ξεκινά πριν την σύλληψη και να συνεχίζει στην περίοδο της εγκυμοσύνης.

ΣίδηροςΑκόμη και σε αναπτυγμένες χώρες, πολλές γυναίκες είναι σε κάποιο βαθμό ελλιπείς σε σίδηρο όταν ξεκινούν μια εγκυμοσύνη. Ο εντοπισμός της έλλειψης σιδήρου που συνήθως γίνεται στον πρώτο έλεγχο, στις 12 εβδομάδες κύησης, σημαίνει ότι έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος που αφορά τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης του εμβρύου. Οι γυναίκες που προγραμματίζουν μια εγκυμοσύνη, θα πρέπει να εντάξουν στην διατροφή τους τρόφιμα πλούσια σε σίδηρο ή ακόμη και να λάβουν κάποιο συμπλήρωμα διατροφής εάν αυτό κριθεί απαραίτητο, πριν την εγκυμοσύνη. Ο σίδηρος στα τρόφιμα εμφανίζεται σε δύο μορφές. Ο σίδηρος που βρίσκεται σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης απορροφάται πολύ καλύτερα σε σχέση με τον σίδηρο που βρίσκεται σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης. Ωστόσο, ο βαθμός απορρόφησης της δεύτερης μορφής σιδήρου μπορεί να βελτιωθεί αρκετά, αν στο ίδιο γεύμα καταναλώνονται τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη C όπως τα φρέσκα φρούτα και τα λαχανικά.

Πλούσιες πηγές σιδήρου αποτελούν τα ακόλουθα τρόφιμα:
  • κρέας - μοσχάρι, χοιρινό, αρνί, συκώτι καθώς και άλλα οργανικά κρέατα
  • πουλερικά - κοτόπουλο, γαλοπούλα, πάπια (κυρίως το σκουρόχρωμο κρέας)
  • ψάρια - θαλασσινά συμπεριλαμβανομένων των οστρακοειδών
  • φυλλώδη λαχανικά
  • όσπρια
  • ψωμί ολικής άλεσης
  • ενισχυμένα με σίδηρο άσπρο ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι και δημητριακά

ΑσβέστιοΗ προετοιμασία για την εγκυμοσύνη συμπεριλαμβάνει και το «χτίσιμο» υγιών οστών. Εάν δεν υπάρχει αρκετό ασβέστιο στο διαιτολόγιο της μητέρας κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης, το έμβρυο αντλεί ασβέστιο από τα οστά της μητέρας, γεγονός το οποίο μπορεί να θέσει την γυναίκα σε κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης αργότερα στην ζωή της. Η συστηνόμενη πρόσληψη ασβεστίου για τις περισσότερες μη έγκυες γυναίκες είναι 1200mg ημερησίως, ενώ επιπλέον 400mg απαιτούνται κατά την εγκυμοσύνη. Τρεις μερίδες γάλακτος ή άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων κάθε ημέρα (π.χ. 1 ποτήρι γάλα το πρωί, 30 γρ. τυρί το μεσημέρι και 1 γιαούρτι το απόγευμα), καλύπτουν την απαίτηση των 1200 mg του ασβεστίου. Άλλες αξιόλογες πηγές ασβεστίου εκτός των γαλακτοκομικών είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (π.χ. σπανάκι, μπρόκολο, λάχανο), τα προϊόντα σόγιας (π.χ. γάλα και τυρί σόγιας), τα ψάρια και ιδιαίτερα ο σολομός, οι σαρδέλες και ο τόνος, καθώς και οι ξηροί καρποί (π.χ. καρύδια, αμύγδαλα).

Κλείνοντας, αξίζει να σημειωθεί ότι η διατροφή προ εγκυμοσύνης δεν αφορά μόνο τις γυναίκες. Η ανδρική γονιμότητα είναι επίσης ευάλωτη σε παράγοντες του τρόπου ζωής. Οι φανατικοί καπνιστές και τα άτομα που καταναλώνουν συστηματικά μεγάλες ποσότητες αλκοόλ αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ανωμαλιών του σπέρματος. Η διαδικασία παραγωγής ώριμου σπέρματος διαρκεί περίπου 70-80 ημέρες. Συνεπώς, μπορεί να απαιτείται χρονικό διάστημα μέχρι και τρεις μήνες ανάμεσα στην αλλαγή συνηθειών και στην επίδραση της στην ποιότητα του σπέρματος και κατ' επέκταση στην ανδρική γονιμότητα.

Η διατροφή διαδραματίζει τόσο σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη μιας νέας ζωής, ώστε οι γυναίκες που σχεδιάζουν να γίνουν μητέρες θα πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά το συγκεκριμένο θέμα, αρκετά πριν η εγκυμοσύνη ξεκινήσει.